Een chronische depressie, een slaapfobie en het verlies van enkele dierbare familieleden: het had zangeres Naima Joris volledig kunnen kraken. Maar uit de as van verschroeiende jaren verrees ze, en hoe! Haar cover van Cesária Évora’s Saudade bracht een bal aan het rollen die sindsdien als een perpetuum mobile voortdendert. En ondanks de latente vrees voor het podium wordt de bühne steeds meer haar plek: “Mensen verbinden in muziek, connectie maken: dat is waar ik voor sta."
”Naima betekent ‘zij die slaapt’ en ook ‘rust, kalmte’. Twee zaken die ironisch genoeg lang afwezig bleken.
“Ik ben al van jongs af aan chronisch depressief. Wist ik veel dat het te maken had met een wurgend slaaptekort, getriggerd door somnifobie, de irrationele vrees om te gaan slapen. In de angst voor het donker zullen veel kindjes zich herkennen, alleen is dat bij mij zwaar uit de hand gelopen. Er was ook de scheiding van mijn ouders, en op de koop toe verhuisde ik op mijn 11de met mijn moeder naar Zuid-Frankrijk, wat mijn leven helemaal op zijn kop zette. Mijn schoolleven leed eronder, een diploma heb ik bv. niet behaald. Dat allemaal onder ogen komen heeft tijd nodig gehad... Ik was al 37 toen ik de juiste psychiater en de juiste medicatie vond. De angststoornis verwerken was de eerste stap, en in het zog daarvan doken de eerste ambitieuze gevoelens op: gewoon iets willen dat verder reikte dan louter bestaan."
In die jaren verloor je achtereenvolgens ook je stiefmoeder, je zus, je neef, drie tantes en al je grootouders. Vorig jaar overleed je moeder.
"Niet alle verlies komt even hard aan, maar als het verlies van dierbaren te consecutief gebeurt dan ontbreekt de nodige tijd om te kunnen verwerken, en eigenlijk is dat cruciaal. Rouw wordt hoe dan ook zwaar onderschat. Het is als ziek zijn, de stress en de pijn sluipen je lichaam binnen. Los van het mentale verwerkingsproces is rouwen dus ook heel fysiek. Het medicijn? Platte rust en de tijd de ruimte geven. Drie dagen rouwverlof zijn simpelweg ontoereikend."
Je zingt heel doorleefd, met licht hese, bijna fluisterende stem. Was de muziek een trouwe vriend die het verdriet, hielp dragen?
“Ik merkte dat zingen deugd deed om moeilijke gevoelens een plaats te geven. Van meet af aan was het de bedoeling om daarbij vooral te focussen op mijn gevoel, niet op de techniek. Achteraf ging ik na of die emoties vibreerden doorheen de song. Dat werd een spel, en zonder het te beseffen was ik aan het leren, tien jaar lang heb ik zo op mijn kamer geoefend. Als in een soort dagboek van gevoelens sloeg ik al die opnames op. Mijn vader hoorde dat en zei: ‘jij hoort thuis op een podium’. En toen ik tijdens de lockdown die cover van Saudade op Facebook postte, voelden zoveel mensen haarfijn aan wat ik wilde uitdrukken... Je zou dus kunnen zeggen dat mijn talent ontkiemd is door het verwerken van opgekropte emoties. De steun die ik al die jaren miste, kreeg ik plots in de schoot geworden dankzij de muziek en de mensen die mijn pijn herkenden. Het is een mooi verhaal, want het is heel intuïtief ontstaan, zonder vooropgezet plan.”
Kan muziek in deze woelige tijden een troostbrenger zijn?
“Het hangt ervan af wie luistert. Stilte kan ook troost brengen, net zoals muziek dat kan, los van wie ze maakt. Muziek overstijgt vaak de maker. Mijn muziek was bedoeld om mezelf te troosten, en daardoor heeft het ook anderen troost gebracht. Het verbindt mijn eenzaam hart. Ik zing altijd vanuit een oprechte plek. Om roem of applaus geef ik niet zo erg, zonder hart en ziel verliest dat toch z’n betekenis. Voor mij tellen vooral de intentie en de connectie, en liefde en compassie zijn mijn diepste drijfveer. Ik geloof trouwens dat je overal bezieling kan in leggen, je hoeft geen artiest te zijn om vanuit zuivere intenties te handelen. Dat de dood mij zoveel bewuster heeft leren leven, maakt dat ik nu voel dat ik deel uitmaak van iets groters en dat zelfs kleine handelingen een echo kunnen teweegbrengen. We zijn tenslotte allemaal mensen, en lijden kennen we stuk voor stuk: mijn leed omzetten in muziek en dat vervolgens delen, brengt mensen samen bij moeilijk te verwerken emoties. Muziek kan meer dan troosten. Het kan helpen helen.”
Waar zie jij jezelf binnen pakweg 5 jaar?
“Ha, op dat vlak ben ik nog altijd niet zo ambitieus. Met vrijduiken heb ik dat wel, voor mij is dat een viering van het leven. Vier keer per week doe ik aan freedive en ik merk dat ik er altijd maar beter en beter in word. Het water draagt je, wat heel therapeutisch werkt. Het is mindfull, het leunt tegen mediatie aan, en tegelijk is het erg grondend zoals in de tuin werken. Niets dan voordelen dus. Het heeft mijn spark, mijn goesting om te voelen en te leven, weer helemaal terug naar boven gespit!”